Alles is aardrijkskunde

Niks zo veranderlijk als de topografie.

Is het Rijssel of Lille? Is het Flushing of Vlissingen? Is het Peking of Beijing?

Voor velen is topografie synoniem met aardrijkskunde. Gelukkig weten onze leerlingen al snel beter, al blijft topografie een onmiskenbaar onderdeel van ons vak. Wij vinden dat veel plaatsen, landen, rivieren, streken en zeeën qua ligging bekend moeten zijn. Om te voorkomen dat wanneer jij op vakantie bent aan de Costa Brava en de vakantieman komt langs en je vraagt aan te wijzen waar je bent, jij Zwitserland op de kaart aanwijst.

Maar dan moeten topografische namen wel eenduidig zijn. Dan heb ik het niet over Roma en Paris, want dat is nog wel herkenbaar als Rome en Parijs. Het wordt als lastiger als je door Liege wandelt langs de Meuse. Maar helemaal lastig wordt het als er meerdere namen zijn voor hetzelfde topografische fenomeen of als de naam plots verandert.

Door gemeentelijke herindelingen worden regelmatig namen van gemeenten en plaatsen veranderd. Bijvoorbeeld, in 2000 fuseerden de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond tot de nieuwe gemeente Teylingen. Dergelijke fusies kunnen tot topografische verwarring leiden. Datzelfde geldt als er meerdere namen in omloop zijn. De NOS spreekt in zijn nieuwsberichten over de aardbevingen vlakbij Santorini, maar de door mij geraadpleegde aardbevingsapp heeft het consequent over Thira. De ene naam heeft een Venetiaanse oorsprong en de andere een oud-Griekse. Dit kan zeker tot verwarring leiden.

Soms is het verschil in namen ook geopolitiek. Zo noemen de inwoners van Noord-Macedonië zich Macedoniërs en wonen ze naar eigen zeggen in Macedonië. Dit is echter tegen het zere been van de Grieken die de geboortegrond van hun Alexander de Grote als puur Grieks beschouwen.  Zo heet voor veel Arabische landen de Perzische Golf, de Arabische Golf. Zo heet de Zee van Japan tussen Japan en Zuid-Korea voor de Koreanen de ‘Oostzee’. En sinds kort heet voor de VS de Golf van Mexico, de Golf van Amerika.

Ook al staat op Google Maps deze laatste naam ook aangegeven, wij leren onze leerlingen dat dit de Golf van Mexico is. Net zoals wij ze leren dat het Panamakanaal van Panama is, Groenland onderdeel van het Koninkrijk Denemarken is en Gaza tot de Palestijnse gebieden behoort en wellicht in de toekomst onderdeel is van het soevereine Palestina.

Onze leerlingen leren wij de in Nederland meestgebruikte namen. Het is dus Lille en Vlissingen, al haalt Beijing langzaam maar zeker Peking in. Maar soms blijft het lastig. Zoals die fervente Feyenoord-supporter die onze hoofdstad consequent als 010 opschreef. Als Ajax-fan moest ik dat helaas fout rekenen. Of is dat net zo erg als een journalist de toegang tot het Witte Huis weigeren omdat zijn persbureau nog steeds schrijft over de Golf van Mexico?

Lucas Bezembinder